NIEWIDZIALNE MIASTO TARNÓW - spotkanie z Ewą Łączyńską-Widz

Na nasze ostatnie spotkanie w ramach Art in Practice zaprosiliśmy Ewę Łączyńską-Widz–energiczną kuratorkę i dyrektorkę BWA w Tarnowie,  które stało się jedną z najprężniej działających galerii i instytucji kulturalnych w Polsce udowadniających, że sztukę współczesną, w odpowiednim kontekście i przy zaangażowaniu lokalnych społeczności, można prezentować nie tylko w dużych miastach.

Ewa Łączyńska-Widz na Art in Practice, fot. K PICTURES

Myśląc o kluczowych ośrodkach sztuki nowoczesnej w Polsce, niewielu z nas wskazałoby na miejscowości takie jak Tarnów. A jednak podczas spotkania, Łączyńska-Widz wielokrotnie podkreślała potencjał, który mają w sobie tego typu miasta i regiony. Prowadząca zwróciła szczególną uwagę na znaczenie i możliwości wynikające z urbanistyki miast, specyfiki regionu, lokalnej społeczności, historii i dynamiki – elementów, z których kuratorka czerpie pełnymi garściami przy realizacji każdego ze swoich projektów.

ARANŻACJA W SŁUŻBIE OPOWIEŚCI - spotkanie z Agnieszką Pinderą

Pierwsze w nowym roku akademickim zajęcia w ramach Art in Practice poprowadziła Agnieszka Pindera, kuratorka, która wspólnie z Danielem Muzyczukiem odpowiada za tegoroczną prezentację w Pawilonie Polskim na Biennale w Wenecji. Tym razem tematem zajęć była przestrzeń ekspozycji. Pindera, używając przykładów ze swojego doświadczenia i projektów innych kuratorów, wskazywała na rozmaite funkcje, jakie spełnia architektura wystawy. 

Art in Practice z Agnieszką Pinderą (fot. K PICTURES)

Pierwszą z nich jest organizacja narracji. Pindera zwróciła uwagę na to, w jaki sposób projekt wystawy może materializować koncept stworzony przez kuratora. Tu przykładem stało się Biennale w Istambule z 2011 roku. Jego autorzy zaprosili do współpracy architekta. Jego zadaniem było zbudowanie przestrzeni prezentacji, której osią była postać Felixa Gonzalesa Torresa i pięć wybranych prac artysty. Tak powstał zbudowany z blachy falistej labirynt dzielący gigantyczną portową halę wystawową na szereg małych pokoików. Widz, błądząc po nim odkrywał kolejno pięć układających się w całość historii. Jednocześnie użyty materiał, tani i łatwy w montażu, nawiązywał estetycznie do dokowego otoczenia.

TANDEM: ARTYSTA - KURATOR - spotkanie z Janem Berdyszakiem i Martą Smolińską

W czerwcu po raz pierwszy Art in Practice poprowadziła nie jedna, a dwie osoby - wyjątkowy, artystyczno-kuratorski duet: Jan Berdyszak i Marta Smolińska. Model współpracy, jaki reprezentują jest rzadkością – Smolińska od ponad 10 lat bada i analizuje twórczość Berdyszaka, a przede wszystkim przygotowuje wystawy jego prac w całej Polsce w ścisłym porozumieniu z artystą. Każdy z ich projektów poprzedzają długie rozmowy, wspólne obrady nad doborem prac, aranżacją i wielogodzinne pochylanie się nad planami galerii.

Jan Berdyszak i Marta Smolińska (fot. K PICTURES)

Drogi Berdyszaka i Smolińskiej skrzyżowały się po raz pierwszy w 2002 roku podczas przygotowań do wręczenia artyście nagrody Arteonu. Marta Smolińska była wtedy w trakcie studiów doktoranckich na historii sztuki i pracowała w redakcji poznańskiego czasopisma „Arteon”. Przydzielono jej zadanie przygotowania przemowy i prezentacji twórczości Jana Berdyszaka w związku z przyznaniem nagrody. Tak zaczęła się ich współpraca, której efektem do dnia dzisiejszego był szereg wystaw i publikacji, na czele z rozprawą habilitacyjną Smolińskiej pt. „Otwieranie obrazu. De(kon)strukcja uniwersalnych mechanizmów widzenia w nieprzedstawiającym malarstwie sztalugowym II połowy XX wieku” (2012 r.).

KURATORSKIE PÓŁWIECZE – spotkanie z René Blockiem

Najbardziej urzekające stwierdzenie w trakcie spotkania z René Blockiem w ramach kwietniowego Art in Practice padło na samym końcu, prawie mimochodem: Wszystko co robię bierze się z kontaktu ze sztuką i z artystami, nie z teorii i historii sztuki. Chociaż tym zdaniem AiP z Blockiem się skończyło, jednak to dobry punkt wyjścia, by zacząć opowiadać jego historię.

René Block na Art in Practice (fot. K PICTURES)

O WYSŁAWIANIU SZTUKI - spotkanie z prof. Marią Poprzęcką

Występuję tutaj nie jako nauczyciel akademicki, ale osoba pisząca o sztuce – tak zaczęła część wykładową Art in Practice profesor Maria Poprzęcka. Pani profesor jest od lat autorytetem w obydwu dziedzinach – jako pedagog wypuściła w świat rzesze historyków sztuki, jako pisarka – kilkadziesiąt książek, w których zaczytują się nie tylko profesjonaliści, ale także zafascynowani wizualną stroną rzeczywistości pasjonaci. 

Prof. Maria Poprzęcka na spotkaniu Art in Practice (fot. K PICTURES)

Tematem zajęć było jedno z największych wyzwań, przed jakimi przychodzi stanąć historykowi sztuki czy pracownikowi instytucji artystycznych w karierze naukowej i zawodowej: przełożeniu doświadczenia obcowania ze sztuką na słowo. Tłumaczenie „wizualnego” na „werbalne” tylko z pozoru wydaje się łatwe. Przyswojenie stworzonej dla potrzeb historii sztuki terminologii, nazw i określeń pomocne jest w procesie pisania o sztuce tylko pozornie.

KURATOR - NOMADA Spotkanie z Dobrilą Denegri

Kolejne spotkanie z cyklu Art in Practice udowodniło jego uczestnikom, że w sztuce nic nie jest niemożliwe. Warsztaty dla kilkuset artystów zorganizowane w zbombardowanym Belgradzie? Wygrane batalie z biurokracją włoskich instytucji? Sprowadzenie do lokalnego centrum sztuki największych gwiazd sztuki, designu i mody? Dobrila Denegri, obecna dyrektorka artystyczna CSW "Znaki Czasu" w Toruniu, zmierzyła się z każdym z tych wyzwań.

Dobrila Denegri w trakcie spotkania z cyklu Art in Practice

Dobrila Denegri, obok dyrektora CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie Fabio Cavalucciego, jest jedyną nie-Polką na kierowniczym stanowisku instytucji kulturalnej w Polsce. Kiedy niemal 2 lata temu przyjechała po raz pierwszy w życiu do Torunia, o naszym kraju wiedziała raczej mało. Wiele o polskiej sztuce lat 70. i 80. opowiedziała jej matka, kuratorka i historyczka sztuki Biljana Tomic, która w latach 1976-1999 prowadziła w Belgradzie galerię SKC. Stąd Denegri zna choćby Natalię LL, której prace pokazywała ostatnio na wystawie „Teatr życia”.  Po prawie dwóch latach spędzonych w Toruniu Denegri z entuzjazmem opowiada o polskiej scenie artystycznej.

NA PODBÓJ WENECJI Spotkanie z Jarosławem Trybusiem

Jarosław Trybuś ma zajęcie nietypowe. Od kilku lat uprawia bowiem dziwny zawód kuratora wystaw o architekturze. Jak poprzez ekspozycję galeryjną czy muzealną prezentować problemy i zagadnienia związane z projektowaniem budynków i przestrzeni? Jak wykorzystywać mechanizmy wystawiennicze sztuki dla celów architektury? Trybuś chyba dość szybko odkrył, jak to robić, co więcej – jak robić to dobrze, ponieważ pierwszą wystawą, jaką zrealizował była prezentacja w Pawilonie Polskim na Biennale Architektury w Wenecji w 2008 roku.

Jarosław Trybuś na spotkaniu Art in Practice w galerii Art Stations (fot. K PICTURES)

Od czasu Wenecji Trybuś stworzył szereg wystaw poświęconych architekturze, o różnej skali i tematyce. Wszystkie te projekty łączyło kompleksowe podejście zarówno do merytorycznej, jak i formalnej czy marketingowej strony realizacji. Podczas styczniowego spotkania Art in Practice przedstawił kilka przykładów swojej kuratorskiej działalności. Skupmy się na najważniejszym z nich – wystawie na weneckim Biennale, bo pośrednio właśnie z nim wiązało się zadanie praktyczne postawione przed uczestnikami na koniec spotkania.

KURATOR SŁUCHAJĄCY MIEJSCA – spotkanie z Agnieszką Tarasiuk

„Słuchanie miejsca” – to wyrażenie pojawiało się wielokrotnie w trakcie opowieści Agnieszki Tarasiuk o jej życiu zawodowym i niezwykłych miejscach, w jakich pracowała i pracuje obecnie. Jej praktyka kuratorska polega na generowaniu artystycznych sytuacji i wydarzeń zawsze w ścisłym połączeniu z kontekstem danego miejsca i charakterystyką związanej z nim grupy społecznej. Taką metodę pracy twórczej Tarasiuk wypracowała w oddalonym od dużych aglomeracji Domu Pracy Twórczej w Wigrach oraz w jednym z oddziałów stołecznego Muzeum Narodowego – Królikarni.

Tarasiuk skończyła studia malarskie na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, jednak szybko poczuła, że „wyrażanie siebie” poprzez sztukę nie jest interesującą ją drogą kariery. Bardziej niż pokazywanie moich „wewnętrznych sytuacji”, interesowała mnie rzeczywistość – powiedziała na zajęciach ART IN PRACTICE.  W czasie, kiedy ludzie z wielu stron Polski przenosili się do dynamicznie rozwijającej się Warszawy, Tarasiuk ruszyła… w przeciwnym kierunku.

ART IN PRACTICE - spotkanie z Agnieszką Tarasiuk (fot. K PICTURES)

GALERYJNE EWOLUCJE - OD PUDEŁKA PO BUTACH DO ART BASEL Spotkanie z Łukaszem Gorczycą

Skąd nazwa Raster? Raster to termin poligraficzny, to te kropeczki, które tworzą obraz w druku offsetowym. To, co malował Roy Lichtenstein – to jest właśnie raster. To był idealny tytuł dla czasopisma – związany z poligrafią, na której punkcie zawsze mieliśmy pewnego rodzaju obsesję. Szybko też znaleźliśmy metaforyczne i poetyckie wytłumaczenie tej nazwy: interesowała nas aktywna zmiana obrazu sztuki w Polsce. Jednak chodziło nam nie o rewolucyjny przewrót, tylko pracę nad bardzo drobnymi wyjątkami rzeczywistości, pracę nad punktami, nad tymi punktami rastra, w myśl zasady, że jeśli zmienimy drobne punkty – do czego jesteśmy zdolni – to tak naprawdę zmieni się też obraz całości. Na drugim spotkaniu z cyklu ART IN PRACTICE Łukasz Gorczyca wyjaśniał, jak w praktyce wygląda „praca nad punktami rastra” polskiego świata sztuki. 

Historię zarówno Rastra – czasopisma, jak i Rastra – galerii charakteryzuje specyficzne połączenie pragmatyzmu i romantyzmu. Pragmatyzmu na poziomie tworzenia strategii i konsekwencji w jej wdrażaniu: Gorczyca i jego współpracownicy niezwykle świadomie podchodzili do swojej pracy w charakterze obserwatorów i komentatorów życia artystycznego, a później galerzystów i promotorów sztuki. Romantyzmu w poczuciu misji, w potrzebie przekształcania realiów polskiego środowiska artystycznego, promowania wartościowych artystów. Romantyzmu towarzyszącemu przekonaniu, że można aktywnie zmieniać zastane modele i reguły.

PRACA W KULTURZE JAKO ZAWÓD NIEBEZPIECZNY Bogna Świątkowska o kulturalnym animowaniu miasta

Do pracy w kulturze potrzeba dużo determinacji i mocnych nerwów – taki morał mogli wysnuć uczestnicy spotkania z Bogną Świątkowską – najpraktyczniejszą z praktyków polskiej kultury, która poprowadziła pierwsze zajęcia z cyklu Art in Practice.

Bogny Świątkowskiej raczej nikomu związanemu z kulturą przedstawiać nie trzeba. W jej biogramach na rozmaitych portalach internetowych określa się ją jako „promotorkę” i „propagatorkę” kultury. Nie mam wykształcenia, które „uprawniałoby” mnie do pracy w obszarze kultury – opowiadała w trakcie spotkania – nie skończyłam żadnych studiów, tym bardziej studiów związanych ze sztuką. Wobec czego całe moje działanie jest oparte na entuzjazmie i autentycznym zainteresowaniu kulturą, nie jako oderwanym od rzeczywistości polem wyizolowanym w przestrzeni galerii, ale kulturą rozumianą szeroko – jako efekt działania człowieka tworzącego cywilizację, kulturą rozumianą jako całość zachowań człowieka w życiu społecznym. Jak w praktyce wygląda „profesja” Bogny Świątkowskiej najlepiej można zrozumieć, śledząc historię założonej przez nią Fundacji Nowej Kultury Bęc Zmiana. Bęc Zmiana znana jest przede wszystkim z działań w obszarze sztuki współczesnej, w szczególności tej, której ambicją jest przeobrażanie miasta. Poza realizacją licznych projektów w przestrzeni publicznej, wydaje magazyn „notes.na.6.tygodni”, opisujący bieżące wydarzenia artystyczne oraz podejmujący tematykę szeroko rozumianej kultury miejskiej.

ART IN PRACTICE

Celem cyklu ART IN PRACTICE jest stworzenie platformy edukacyjnej dla wszystkich osób, które chciałyby tworzyć i prowadzić projekty w zakresie szeroko pojętej kultury. Organizowane przez Art Stations Foundation zajęcia mają uzupełnić wiedzę teoretyczną zdobytą na wyższych studiach, głównie humanistycznych, o narzędzia niezbędne do pracy kuratora oraz menadżera kultury.